Wystawa pokonkursowa „Głos”, towarzysząca 13. edycji festiwalu Ethniesy, jest artystyczną próbą uchwycenia jednego z najbardziej fundamentalnych narzędzi ludzkiej ekspresji. Głos – rozumiany nie tylko jako dźwięk, lecz także jako znak, gest, obraz czy rytm – staje się tutaj punktem wyjścia do refleksji nad komunikacją, tożsamością oraz relacją człowieka z otaczającym światem.

Ekspozycja przyjmuje formę wielowymiarowego artystycznego wielogłosu. Finaliści otwartego naboru interpretują temat poprzez różnorodne media i strategie twórcze – od malarstwa, grafiki i fotografii, przez obiekty i asamblaże, po eksperymenty formalne i konceptualne. W ich pracach głos bywa narzędziem komunikacji i budowania wspólnoty, zapisem emocji i doświadczeń cielesnych, elementem tradycji i rytuału, a także manifestem w obronie natury. Czasem przybiera postać wyraźnej deklaracji, innym razem pojawia się jako zaledwie przeczuwalna obecność – puls, rytm lub echo.

Finaliści naboru zmierzyli się z tematem, eksplorując różnorodne strategie artystyczne.

Pierwszez nich krążą wokół głosu jako narzędzia komunikacji – przybierającego różne formy, zapośredniczonego przez gest lub technologię. Martyna Kozłowska i Małgorzata Kosicka odwołują się do języka migowego, ukazując go jako pełnoprawny nośnik emocji zdolny przełamywać bariery. Anna Bulla-Dembek zwraca uwagę na technologię, która umożliwia kontakt mimo fizycznej nieobecności. Społeczny wymiar tego doświadczenia podkreśla Krystyna Grzybek, ukazując ewolucję zbiorowego głosu zakorzenionego w trwałych strukturach.‍

Waldemar Malak w nieostrych, ekspresyjnych monotypiach wizualizuje lęk przed rozpłynięciem się w anonimowym tłumie – przed utratą własnego brzmienia. Kontrapunktem jest Piotr Aleksander Grodzki, który za pomocą złota i śladu ciała nobilituje wagę niepowtarzalnej tożsamości.

Inne prace przenoszą ciężar wypowiedzi do wewnątrz – ku intymnemu dialogowi z samym sobą, ku marzeniom i zapisom trudnych stanów psychicznych, które często wymykają się słowom. Julia Linowska rejestruje strumień świadomości i wewnętrzny głos marzyciela w formie drobnych grafik. Paula Jaszczyk poprzez dosłowny ślad własnego ciała nadaje formę procesowi odzyskiwania tożsamości zagłuszonej bólem psychicznym. Całość dopełniają surrealistyczna wizja Pauli Staniec – metafora podążania za wewnętrznym kompasem. Jarosław Nowak posługuje się klasycznym studium aktu, by komunikować stany rezygnacji i zadumy. Paweł Flieger w serii tond w surowym, leśnym sztafażu eksploruje ambiwalencję między czułością a przemocą.

Jest też głos zakorzeniony w tradycji i rytuale. Jerzy Jakubów przywołuje tradycyjny śpiew Saamów jako magiczną siłę duchową. Joanna Fuczko, wplatając teksty pieśni i legend w wizerunki postaci, ukazuje głos jako nienaruszalny fundament tożsamości kulturowej. Katarzyna Tużylak-Kopytek, prezentuje prace w tradycyjnej technice wycinanki – czyniąc wymowną ciszę równie istotnym elementem co sam dźwięk. Yana Mosnytska w manifeście Make music, not war definiuje pozycję człowieka wobec konfliktu, przeciwstawiając niszczycielskiej sile wojny uzdrawiający głos muzyki.

Niektórzy artyści oddają głos światu przyrody – alarmując, upominając się, dokumentując. Marcin Jucha w linorytach z cyklu Ecce Ursus i Pogrzeb myśliwego przywołuje dramatyczną relację człowieka i zwierzęcia, oddając symboliczny głos istotom pozbawionym możliwości obrony. Marta Lotko w fotograficznych zinach krytykuje przemysł modowy i dokumentuje ślady urbanizacji w krajobrazie. Ewelina Cichocka w projekcie recykle przetwarza zużyte kartony w złożone struktury reliefowe, nadając odpadom nową wartość i znaczenie. Laura Hryniewicz i Patrycja Czajkowska kierują uwagę ku zwierzętom, ukazując ich obecność poprzez wrażliwe studia form i organicznych struktur. Barbara Borysewicz w barwnych linorytach oddaje rytm i wibracje leśnej przestrzeni.

Wreszcie są prace, w których głos staje się czystą formą – falą, rytmem, abstrakcyjną metaforą. Julia Latko poprzez warstwowe kompozycje ukazuje nakładanie się różnych komunikatów i emocji, tworzących wizualną polifonię. Arkadiusz Polewka zdaje się interpretować głos jako monochromatyczną, nieuchwytną strukturę. Aleksandra Sojak-Borodo i Marta Szajneman-Szuba –każda w odmiennej stylistyce – interpretują go jako rytm i wibrację rozchodzącą się w przestrzeni: puls, falę, drżenie. Kosmiczny wymiar nadaje temu zjawisku Marta Rosenthal, porównując formy głosu do konstelacji, natomiast Martyna Hamryszczak odwołuje się do muzycznej struktury dźwięku. Całość dopełnia refleksja nad milczeniem – w pracach Zuzanny Szmyt-Nowakowskiej i Apolonii Przybyszewskiej pojawia się metafora głosu stłumionego i uwięzionego, pozbawionego możliwości wybrzmienia.

Istotnym elementem projektu jest rozproszenie wystawy w dwóch przestrzeniach: foyer Miejskiego Centrum Kultury oraz Galerii Misiak & Rejs. Ten podział nie jest jedynie decyzją organizacyjną, lecz integralną częścią koncepcji kuratorskiej. Dzięki niemu idea „głosu” zyskuje wymiar przestrzenny – prace wybrzmiewają w różnych punktach miasta, tworząc swoistą polifonię doświadczeń i narracji. W galerii mogą być odbierane w atmosferze skupienia i kontemplacji, natomiast w foyer MCK wchodzą w dialog z żywą, dźwiękową tkanką festiwalu, towarzysząc jego koncertom, spotkaniom i warsztatom.

Wystawa powstała we współpracy środowiskowej instytucji kultury i galerii, podkreślając wspólnotowy charakter przedsięwzięcia. W tymsensie „Głos” nie należy do jednej osoby ani jednej instytucji – jest rezultatem spotkania wielu perspektyw, doświadczeń i wrażliwości.

---

Artyści biorący udział w wystawie:

Miejskie Centrum Kultury: Barbara Borysewicz, Anna Bulla-Dembek, Ewelina Cichocka, Paweł Flieger, Piotr Aleksander Grodzki, Krystyna Grzybek, Martyna Hamryszczak, Laura Hryniewicz, Paula Jaszczyk, Marcin Jucha, Małgorzata Kosicka, Marta Lotko, Waldemar Malak, Yana Mosnytska, Jarosław Nowak, Arkadiusz Polewka, Aleksandra Sojak-Borodo (praca „Kręgi ciszy”), Paula Staniec, Zuzanna Szmyt-Nowakowska, Katarzyna Tużylak-Kopytek.

Galeria Misiak & Rejs: Ewelina Cichocka, Patrycja Czajkowska, Joanna Fuczko, Jerzy Jakubów, Martyna Kozłowska, Julia Latko, Julia Linowska, Apolonia Przybyszewska, Marta Rosenthal, Aleksandra Sojak-Borodo (prace „Noc” oraz „Pulsujące”), Julia Staroszczyk, Marta Szajneman-Szuba, Katarzyna Tużylak-Kopytek.

‍